Ο Κόδρος ήταν ο τελευταίος μυθικός βασιλιάς της Αθήνας. Το όνομα του και τη βασιλεία του, στολίζει μια  ιστορία συμβολική των αρετών  και της φιλοπατρίας του ελληνικού γένους. Τα πράγματα από την αρχή έχουν περίπου ως εξής:...

Κόδρος ο μυθικός βασιλιάς και άλλα τινά

 


«Ξένε, λεύτερη  είναι η πόλη/

κι ένας  μονάχα δεν την κυβερνάει./

Κυρίαρχος είναι ο λαός, που κάθε χρόνο/

δίνει εξουσία σε πολίτες/

με τη σειρά./


Στους πλούσιους δεν χαρίζει προνόμια/

παραπάνω κι οι φτωχοί έχουν/

τα ίδια δικαιώματα όπως όλοι».

Αναφορά στην  Πόλη-Κράτος των Αθηναίων,  από τις ‘’Ικέτιδες’’ του Ευριπίδη

 

Ο Κόδρος ήταν ο τελευταίος μυθικός βασιλιάς της Αθήνας. Το όνομα του και τη βασιλεία του, στολίζει μια  ιστορία συμβολική των αρετών  και της φιλοπατρίας του ελληνικού γένους. Τα πράγματα από την αρχή έχουν περίπου ως εξής:

Οι Δωριείς εισβάλουν  και εγκαθίστανται στην Πελοπόννησο. Στην Μεσσηνία και δεί στην Πύλο, εκείνη την εποχή βασιλιάς είναι ο Νηλέας. Εκεί ζεί και ο απόγονός του  Μέλανθος. Ο Μέλανθος δεν αντέχει στην υποδούλωση και προσφεύγει στην Αττική. Οι Αθηναίοι τώρα είναι σε πόλεμο με τους Βοιωτούς. Ο Μέλανθος  συμπαρίσταται  στους Αθηναίους. Μονομαχεί με τον Βασιλιά των Βοιωτών Ξάνθιο, τον οποίο και κατανικά. Οι Αθηναίοι ενθουσιάζονται· παραβιάζουν τα καθιερωμένα της διαδοχής του θρόνου,  παραμερίζουν τους ντόπιους  διεκδικητές και  κάνουν βασιλιά τον Μέλανθο.  Ο Μέλανθος γίνεται  βασιλιάς  και ιδρύει τη δυναστεία των Μεδοντιδών στην Αθήνα. Μετά το θάνατό του, βασιλιάς γίνεται ο γιός του ο Κόδρος.

Λιγοστά ξέρομε για τη ζωή του. Ξέρομε όμως για τον θάνατό του.

Οι Δωριείς τώρα έχουν θεριέψει και πλησιάζουν απειλητικά την Αθήνα. Φέρνουν μαζί και ένα Δελφικό χρησμό: «Θα κερδίσουν οι Βοιωτοί τον  πόλεμο, μόνο  αν επιζήσει ο Αθηναίος βασιλιάς Κόδρος». Αυτό είχε αποφανθεί η Πυθία.

Ο Κόδρος μαθαίνει τα του  χρησμού· έχει ήδη πάρει την απόφασή του.  Μεταμφιέζεται σε ζητιάνο και περνά στο στρατόπεδο των Δωριέων. Προκαλεί και συμπλέκεται με δύο σκοπούς στρατιώτες. Σκοτώνει τον έναν. Ο άλλος στο σκοτάδι, δεν τον αναγνωρίζει  και του δίνει τον ποθούμενο και επιζητούμενο θάνατο. Αργότερα η ταυτότητά του αποκαλύπτεται. Οι Αθηναίοι συλλέγουν, το ιερό εκ της θυσίας πτώμα και αποδίδουν ιδιαίτερες τιμές. 

Τώρα οι Βοιωτοί θεωρούν τον θάνατο του Κόδρου σαν κακό οιωνό και αποσύρονται στα Μέγαρα. Η Αθήνα για μια ακόμα φορά διασώζεται.


«Τούτη η αχόρταγη γλύκα του θρήνου –και της θυσίας, / πόνο γεμάτη, με σέρνει/ και είναι ατέλειωτη/ σαν το νερό του γκρεμού/που ολοένα σταλάζει». (από τις ‘’’Ικέτιδες’’ του Ευριπίδη.


Στην ιστορία του Κόδρου κάνω δύο επισημάνσεις.

Πρώτη, ότι οι Αθηναίοι στην επιλογή τους σέβονται και τηρούν τον κανόνα της αξιοσύνης, παραμερίζοντας κληρονομικές και εξ αίματος διεκδικήσεις.

Δεύτερη, ότι ο Κόδρος, δεν είναι από γενιάς βέρος Αθηναίος. Ο παππούς Νηλέας βασιλιάς στην Πύλο και ο πατέρας του ο Μελάνθης εξόριστος πολιτικός από την Μεσσηνία. Και αυτός, ο Κόδρος, ο μη γενιάς Αθηναίων, σέβεται και αγαπά και υπερασπίζεται τον  τόπο που τον γέννησε και  του χάρισε ειρηνική ζωή και ευτυχισμένη. Και με χαρά του, αυτόβουλα θυσιάζεται για την ευτυχία των Αθηναίων.

Εδώ έρχεται και ένα συμπληρωματικό ερώτημα: Από ποια στόφα λοιπόν πρέπει να ναι φτιαγμένος ο βασιλιάς και μεταφορικά ο ηγέτης:

 Σχετικά άς ακούσομε  τον Πλάτωνα τι μας λέει με ένα  αλληγορικό  παραμύθι στην ‘’Πολιτεία’’του.  Ένα αλληγορικό παραμύθι  σαν ένα παιχνίδι, χρησιμοποιώντας  την αξία των πολύτιμων ή μη μετάλλων.

«Ο θεός όταν έπλασε τους ανθρώπους, άλλους  έπλασε  χρησιμοποιώντας  στο μείγμα ατόφιο χρυσάφι,  άλλους ασήμι και άλλους σίδερο ή χαλκό. Από την πρώτη ομάδα, βγήκανε οι ηγέτες και οι βασιλιάδες.

Από τη δεύτερη, οι αριστοκράτες και ευγενείς. Από την τρίτη εμείς ο λαός: τεχνίτες, γεωργοί και εργάτες του καθημερινού ποικίλου μόχθου. Ο θεός έδωσε και μια εντολή για τους απογόνους των αρχόντων: “Να προσέχετε και να καταγράφετε τη στόφα των παιδιών σας. 

Αν κάποιος απόγονος άρχοντα, διαπιστωθεί ότι είναι σκάρτος,  δηλαδή ότι δεν έχει μέσα του χρυσάφι ή ασήμι,  να μην αισθανθείτε οίκτο γι’ αυτόν, αλλά να  τον υποβιβάσετε στη θέση που του ταιριάζει. Να τον κάνετε ή τεχνίτη ή γεωργό. Γιατί θα είναι κακό για την Πόλη να ανατεθεί σ’ αυτόν τον απόγονο η προστασία  της. Αν πάλι σε μερικούς από τον απλό λαό των γεωργών και τεχνιτών διαπιστωθεί χρυσάφι στο σώμα τους, να τους ανεβάσετε  ψηλά, εκεί που τους αρμόζει’’». 

Να σημειώσετε δε ότι ο Πλάτωνας,  με τα σημερινά δεδομένα, ιδεολογικά  ανήκε στη συντηρητική παράταξη.


–––––––––––––

Βοηθήματα

1) Πλάτων ‘’Πολιτεία’’ Εκδ.Πόλις2002

2) R. Cohen ‘’ Αθηναϊκή Δημοκρατία’’ Εκδ. Ειρμός 1992

3) Αριστοτέλης ‘’Αθηναίων Πολιτεία’’, Εκδ  Κάκτος 1993

4) Ευρπίδης “Ικέτιδες”, Εκδ. Κάκτος 1992

5) Εγκ. Λεξικό Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα

6) Ιστορία Ελλ. Έθνους. Εκδοτική Αθηνών. 

 


Προτεινόμενο Video

Επισκέπτες σε σύνδεση

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 730 επισκέπτες και κανένα μέλος